Energie- en watertekorten teisteren landen Oost Afrika
Roman Baatenburg de Jong, Financieele Dagblad, August 27, 2009
NAIROBI, Kenia - Na Tanzania en Uganda is de stroomvoorziening nu ook in Kenia op rantsoen. Het energietekort komt bovenop de waterschaarste in de hele regio. Stad en land merken de gevolgen.
De generatoren van rozenkwekerij Kordes aan het Naivashameer in Kenia slurpen negentig liter diesel per uur. Nu de stroom drie dagen per week van ’s ochtends zes tot ’s avonds zes wordt afgesloten valt menigeen terug op de dure noodaggregaten, zo ook bloementelers. “Het is gewoon een drama”, reageert Bas Smit, regionaal directeur van het van oorsprong Duitse bloemenbedrijf. Smit ziet zijn kostprijs door het stroomrantsoen tien tot vijftien procent toenemen. Hij is beslist niet de enige.
Waterkrachtcentrales zijn in Kenia verantwoordelijk voor ruim meer dan de helft van de stroomvoorziening. Door aanhoudende droogte produceren die aanzienlijk minder dan gebruikelijk. Het waterpeil in de belangrijke Masinga dam, die meerdere krachtcentrales voedt, heeft volgens de regering zijn laagste stand bereikt in zestig jaar. Door de watertekorten is de landelijke capaciteit van 1245 megawatt (MW) met 130 MW geslonken.
Bloementeler Smit, die water uit boorgaten oppompt, heeft vooralsnog geen watertekort. Maar de landelijke situatie is volgens hem ‘alarmerend’.
De watercrisis raakt nu iedereen. De regio, vooral de droge gebieden in Kenia, Somalië en Ethiopie, kampte al tijden met droogte en bijgevolg voedseltekorten. Nu merkt ook de grote stad de gevolgen, huishoudens én bedrijven.
Twee dagen per week schakelt het Hilton Hotel in Nairobi over op een waterbesparingschema. Reden: het gemeentelijke waterleidingbedrijf sluit op maandagen en woensdagen de hoofdkraan. “Je weet het alleen nooit zeker”, zegt de baas van het hotel, Martin Voskamp. En zo kan het gebeuren dat er geen reguliere watertoevoer is op twee geheel andere en zelfs aanéénsluitende dagen. “Daar valt niet tegenop te klussen”, stelt Voskamp, die afhankelijk is van particuliere waterleveranties. Net als voor 2008 en 2009 begroot de Nederlander ook voor komend jaar een kostenstijging van maar liefst 25% voor water en elektra.
Nu de nood aan de man is heeft de Keniaanse regering een reeks maatregelen aangekondigd. De energievoorziening moet in vijf jaar tijd zijn verdubbeld. Zo gaat onder meer in de droge noordelijke provincie Turkana een windmolenpark verrijzen met een beoogde capaciteit van 300 MW. Vorige week werd een contract afgesloten met het Britse Aggreko, dat extra 140 MW zal leveren via op diesel aangedreven aggregaten. Producenten houden rekening met oplopende energiekosten.
Cruciaal in de regeringsplannen is het op peil houden van waterbronnen. Neem het Mau-bos, waar veel belangrijke rivieren ontspringen. Menselijke nederzettingen en massale houtkap hebben grote delen van het bos verwoest. Bodemerosie leidde vervolgens tot het opdrogen van levensaders.
Afrikaanse leiders zien in klimaatverandering een grote boosdoener. Tien Afrikaanse staatshoofden trokken deze week in het Ethiopische Addis Abeba samen op en vroegen het westen om extra geld om negatieve effecten van klimaatverandering, veroorzaakt door massale uitstoot van broeikasgassen in de geïndustrialiseerde wereld, te dempen. De eigen destructie van bossen bewijst echter dat oorzaken van droogte en de daaruit voorvloeiende energietekorten zeker ook dichter bij de evenaar moeten worden gezocht.